Mediation in de Praktijk

Emoties aan de mediationTafel

“Wij willen vooral hulp bij het praktische gedeelte van onze scheiding.”

Dat is iets wat ik regelmatig hoor bij de start van een mediationtraject. Het stel heeft vaak al veel met elkaar besproken. Soms wonen ze al apart en hebben ze samen al besloten dat de relatie voorbij is. Ze gaan scheiden en willen dat zo goed mogelijk regelen.

De wens is dan duidelijk: geen relatietherapie en geen eindeloze gesprekken over het verleden, maar vooral hulp bij het maken van goede afspraken.

Over de kinderen. Over het ouderschapsplan. Over de woning, de financiën, alimentatie en de verdeling van bezittingen. En uiteindelijk over het echtscheidingsconvenant.

En natuurlijk is dat ook waar een groot deel van mediation over gaat.

Toch merk ik in de praktijk dat het praktische en het emotionele gedeelte van een scheiding niet altijd zo gemakkelijk van elkaar te scheiden zijn.

Een praktische beslissing kan behoorlijk veel raken

Een echtscheiding is een ingrijpende verandering. Er moet veel worden geregeld, maar ondertussen nemen twee mensen ook afscheid van een gezamenlijke toekomst.

Verdriet, boosheid, teleurstelling, angst, schuldgevoel of onzekerheid kunnen daarbij een rol spelen. Soms heel duidelijk, maar vaak ook op de achtergrond.

In het begin van een mediationtraject is dat niet altijd zichtbaar. Een stel kan heel rationeel aan tafel zitten en zeggen dat ze vooral verder willen. En dat kan ook echt zo zijn. Totdat we bij een onderwerp komen dat gevoelig ligt.

Wie blijft er in de woning wonen? Hoe worden de kosten verdeeld? Hoe ziet de zorg voor de kinderen eruit? Of hoeveel alimentatie is redelijk? Dat lijken op het eerste gezicht praktische vragen. Maar soms zit er meer onder.

Een ouder die moeite heeft met een bepaalde verdeling van de zorg, kan bijvoorbeeld vooral bang zijn de kinderen minder te zien. Een discussie over de woning kan raken aan gevoelens van verlies of onrecht. En achter een verschil van mening over geld kan ook boosheid of teleurstelling zitten over hoe de relatie is geëindigd.

Wat niet wordt uitgesproken, kan in de weg gaan zitten

Als die gevoelens geen plek krijgen, kunnen ze zich op een andere manier laten zien.

In standpunten. In irritatie. In steeds terugkerende discussies. Of in het niet kunnen loslaten van een bepaald onderwerp.

Dan wordt het moeilijker om samen naar een oplossing te zoeken. Niet omdat iemand geen goede afspraken wil maken, maar omdat er iets anders meespeelt dat eerst gezien of uitgesproken moet worden.

Dat betekent niet dat we tijdens mediation uitgebreid het verleden gaan analyseren. En het betekent zeker niet dat mediation relatietherapie wordt.

Het betekent wel dat er ruimte mag zijn om te benoemen wat er speelt.

Emoties mogen aan tafel komen

Als mediator is het niet mijn taak om de relatie te herstellen of te bepalen wie er gelijk heeft. Mijn rol is om beide partijen te begeleiden bij het maken van afspraken over hun toekomst. Daarbij vind ik het belangrijk dat emoties niet buiten de deur hoeven te blijven.

Als iemand boos is, verdrietig wordt of aangeeft dat een bepaalde afspraak moeilijk ligt, mag daar aandacht voor zijn. Soms is een kort gesprek daarover al voldoende. Wat maakt dit onderwerp zo moeilijk? Wat raakt je hierin? En wat heb je nodig om hierover verder te kunnen praten?

Door daar even bij stil te staan, ontstaat vaak meer begrip. Niet per se overeenstemming, maar wel inzicht in wat er bij de ander speelt.

En dat kan een groot verschil maken.

Wanneer duidelijk wordt waarom een bepaald onderwerp zo gevoelig ligt, wordt het vaak gemakkelijker om verder te kijken dan alleen het standpunt. Dan ontstaat er weer ruimte om te zoeken naar een oplossing die voor beiden werkbaar is.

Uiteindelijk moeten er afspraken komen

Natuurlijk blijft het doel van de mediation praktisch.

Er moet een ouderschapsplan komen. Alimentatie moet worden berekend. De woning en financiën moeten worden geregeld. En de afspraken worden uiteindelijk vastgelegd in een echtscheidingsconvenant.

Maar achter al die afspraken zitten twee mensen die een gezamenlijke periode afsluiten en een nieuwe manier van met elkaar omgaan moeten vinden.

Daarom hoeven emoties tijdens mediation wat mij betreft niet te worden weggestopt. Ze hoeven ook niet uitgebreid te worden uitgediept. Ze mogen er zijn, ze mogen besproken worden en ze mogen soms even aandacht krijgen.

Niet om terug te gaan naar de relatie, maar juist om verder te kunnen.

Want hoe meer ruimte er is voor wat er werkelijk speelt, hoe gemakkelijker het vaak wordt om samen te kijken naar de vraag waar het uiteindelijk om gaat: Hoe zorgen we ervoor dat we goede en werkbare afspraken maken voor de toekomst?