"We zijn het eigenlijk over veel zaken eens, dus dat moet toch eenvoudig geregeld kunnen worden?"

Het is een opmerking die ik regelmatig hoor. En eerlijk gezegd klopt die vaak ook. Toch merk ik dat stellen met een internationale achtergrond tijdens een scheiding regelmatig tegen vragen aanlopen die zij vooraf niet hadden zien aankomen.

Dat heeft niets te maken met de kwaliteit van hun relatie of hun bereidheid om afspraken te maken. Het komt simpelweg doordat een internationale scheiding vaak meer aspecten raakt dan een scheiding waarbij beide partners altijd in hetzelfde land hebben gewoond.

Misschien heeft één van beiden een andere nationaliteit. Misschien is het gezin ooit voor werk naar Nederland verhuisd. Of misschien wonen familieleden verspreid over verschillende landen en speelt de vraag waar de kinderen in de toekomst zullen opgroeien.

Wat begint als een praktische vraag, blijkt dan vaak veel grotere gevolgen te hebben.

Waar voelen jullie je thuis?

Een onderwerp dat tijdens internationale scheidingen regelmatig terugkomt, is de vraag waar iemand zijn of haar toekomst ziet.

Voor de één voelt Nederland als thuis. Voor de ander blijft het land van herkomst een belangrijke rol spelen. Soms ontstaat zelfs de wens om na de scheiding terug te keren naar familie in het buitenland.

Dat is begrijpelijk. Tegelijkertijd kan zo'n wens grote gevolgen hebben wanneer er kinderen betrokken zijn. Ouders willen allebei een betekenisvolle rol in het leven van hun kinderen blijven spelen, terwijl honderden of zelfs duizenden kilometers afstand dat ingewikkeld maken.

Juist daarom zijn open gesprekken hierover zo belangrijk.

Wanneer partners verschillende nationaliteiten hebben, wordt vaak gedacht dat taal het grootste obstakel is. In de praktijk blijkt dat meestal mee te vallen.

Veel vaker spelen verschillen in verwachtingen, communicatie en cultuur een rol. Wat voor de één vanzelfsprekend voelt, kan voor de ander heel anders worden ervaren.

Tijdens een scheiding kunnen die verschillen sterker naar voren komen, juist omdat emoties vaak hoog oplopen. Het helpt dan wanneer er ruimte ontstaat om niet alleen standpunten, maar ook achterliggende belangen en zorgen met elkaar te bespreken.

Misschien wel het belangrijkste kenmerk van internationale scheidingen is dat geen twee situaties hetzelfde zijn.

Soms gaat het om een Nederlands-Brits gezin dat in Den Haag woont. Soms om expats die tijdelijk in Nederland verblijven. Soms om een stel dat jarenlang in verschillende landen heeft gewoond en bezittingen verspreid heeft over meerdere jurisdicties.

Iedere situatie vraagt daarom om maatwerk.

Dat maakt internationale scheidingen soms complex, maar zeker niet onmogelijk. Integendeel. Mijn ervaring is dat veel stellen, juist omdat zij gewend zijn om met verschillende culturen en achtergronden om te gaan, vaak goed in staat zijn om samen tot werkbare afspraken te komen.

Niet door vast te houden aan wie gelijk heeft, maar door te kijken naar wat nodig is om ieder op een goede manier verder te laten gaan.

En uiteindelijk is dat precies waar een scheiding over zou moeten gaan: niet over het verleden, maar over hoe je de toekomst zo goed mogelijk vormgeeft.

Wat internationale scheidingen extra complex maakt, is dat er vaak niet alleen afspraken moeten worden gemaakt over de toekomst, maar dat ook eerst duidelijk moet worden welke regels eigenlijk van toepassing zijn.

Veel mensen gaan ervan uit dat de Nederlandse wet automatisch geldt wanneer zij in Nederland wonen. In de praktijk ligt dat soms genuanceerder.

Wanneer één of beide partners een andere nationaliteit hebben, in het buitenland zijn getrouwd of gedurende het huwelijk in verschillende landen hebben gewoond, kunnen vragen ontstaan zoals:

Welk recht is van toepassing op de scheiding?

Welk land is bevoegd om de scheiding uit te spreken?

Welk recht geldt voor het huwelijksvermogen?

Welke regels zijn van toepassing op alimentatie?

Voor mensen die hier nooit eerder mee te maken hebben gehad, komt dit vaak als een verrassing. Het is niet ongebruikelijk dat een stel al volop nadenkt over de woning, de kinderen en de financiën, terwijl eerst moet worden vastgesteld welke wetgeving eigenlijk van toepassing is.

Hetzelfde huwelijk, andere uitkomst

Wat de situatie extra ingewikkeld maakt, is dat de uitkomst soms kan verschillen afhankelijk van het land waarvan het recht van toepassing is.

Stel dat twee mensen met verschillende nationaliteiten in een derde land zijn getrouwd en later naar Nederland zijn verhuisd. Dan kunnen meerdere rechtsstelsels een rol spelen. Dat betekent niet automatisch dat er een conflict ontstaat, maar het maakt de situatie wel minder overzichtelijk.

Juist daarom is het belangrijk om in een vroeg stadium duidelijkheid te krijgen over de juridische uitgangspunten. Wanneer partijen begrijpen binnen welk juridisch kader zij afspraken maken, ontstaat vaak meer rust en kunnen zij zich richten op de vragen die werkelijk belangrijk zijn: hoe geven wij ieder onze toekomst vorm en welke afspraken hebben wij daarvoor nodig?